“Canım sıkılıyor!” Bu basit ve sıkça duyduğumuz ifade, çoğu ebeveyn için bir alarm ziline dönüşüyor. Günümüzde, çocukların can sıkıntısı yaşaması adeta bir tehlike olarak algılanıyor. Anne ve babalar, çocuklarını her an meşgul etmek, eğlendirmek ve gelişimlerine katkıda bulunacak etkinliklerle doldurmak için bir koşturmaca içerisinde. Ancak bu çabalar, ebeveynleri tüketmekle kalmıyor, çocukların da öğrenme ve kendini tanıma potansiyellerini sınırlayabiliyor.

Değişen Toplumsal Dinamikler ve İdeal Ebeveynlik Algısı

Modern toplumda ebeveynlik, artan bilgiye erişim ve sosyal medya etkisiyle daha karmaşık bir hale geldi. “İdeal ebeveynlik” kavramı, çocukların her an gelişimini destekleyen ve sıkılmalarına asla izin vermeyen bir model olarak sunuluyor. Ancak bu model, ebeveynler için hem duygusal hem de fiziksel bir yük oluşturuyor. Araştırmalar, tükenmişlik hissinin (“parental burnout”) giderek yaygınlaştığını ortaya koyuyor (Mikolajczak, Raes, & Roskam, 2018).

Can Sıkıntısının İyi Yönleri

Oysa sıkılmak, bir tehdit değil; aksine çocuğun doğal gelişim sücretinin önemli bir parçasıdır. Psikolog Sandi Mann (2016), sıkıntının yaratıcılık ve problem çözme becerileri üzerindeki olumlu etkilerini vurgular. Sıkılmak, çocuklara düşünme, kendi iç dünyalarına dalma ve yeni çözümler üretme fırsatı sunar.

Ayrıca, sıkıntının toleransını geliştirmek, çocukların hayatlarında karşılaşacakları belirsizlik ve hayal kırıklıklarıyla başa çıkma yeteneklerini artırır. Yapılan bir çalışma, boş zamanlarını değerlendirme konusunda başka birçok alternatifi olmayan çocukların, daha yaratıcı düşünme becerilerine sahip olduğunu göstermiştir (Bench & Lench, 2013).

Ebeveynler Ne Yapabilir?

1.Sıkılmayı Kabullenin: Çocuğunuz “Canım sıkılıyor” dediğinde, bu durumu hemen çözülmesi gereken bir sorun olarak görmeyin. İlk adım, sıkılmanın doğal ve sağlıklı bir durum olduğunu anlamak.

2.Planlanmamış Zamanlar Yaratın: Çocukların kendilerini keşfetmeleri için boş zaman yaratmak çok önemlidir. Planlanmamış aktiviteler, spontane oyunları ve hayal gücü kullanımını destekler.

3.Soru Sormaya Teşvık Edin: “Sence ne yapabiliriz?” ya da “Bu sıkıntını gidermek için neler düşünüyorsun?” gibi sorularla çocuğun kendi çözümünü bulmasını teşvık edin.

4.Rol Model Olun: Kendiniz de boş zamanlarınızda yaratıcı aktivitelerde bulunarak çocuğunuza örnek olun. Kitap okumak, resim yapmak ya da düşünmek için vakit ayırdığınızı göstermek çocuklarınıza önemli bir mesaj verir.

“Canım sıkılıyor” cümlesi ebeveynler için bir uyarı zili yerine, bir davet olarak algılanabilir. Bu davet, çocuklarının kendi dünyalarını keşetmesine ve ebeveynlerin de tükenmişlik hissini azaltmasına olanak tanır. Sıkıntı, yaratıcılığın ve gelişimsel fırsatların bir kapısıdır.

Unutmayalım ki bazen canımızın sıkılması, hayatta yeni yollar bulmamız için bize alan açar.

Uzm. Psk. Bakiye Nergiz OVACIKLI

Kaynaklar

Bench, S. W., & Lench, H. C. (2013). On the Function of Boredom. Behavioral Sciences, 3(3), 459-472.

Mann, S. (2016). The Upside of Downtime: Why Boredom is Good for Your Health. Hachette UK.

Mikolajczak, M., Raes, M. E., & Roskam, I. (2018). Parental Burnout: What is it and how can it be prevented? Psychological Science, 29(1), 121-133.